Nik zonbat pertsu alde ditudan ezarri;
laster agertuko da aunitzen pozgarri.
Kantatu izan diot Euskal-herriari
edo gure hizkuntza dohakabeari;
gaur; Urepele, zuri hasten naiz kantari,
zu baitan munduratu naizenaren sari.

Urepele; derautzut aitortu beharra
ederrez etzarela munduan bakarra,
bainan hala ere nik zu zaitut izarra.
Galdezka hasten bazaut nehoiz kanpotarra
nongo semea naizen edo nongotarra;
goraki erraiten dut: <<Ni urepeldarra!!>>

Jainkoak berak daki ni ene bizitzan
bertze zonbat herritan ibilia nizan.
Beharrik; gogo huntan zu baitzinabiltzan
hor gaindi perekatu izan nauten gisan,
engoitik bertze nonbait kokatua nintzan,
maitasuna ez banu zu ganako izan.

Zure eremuetan dute ezarria
gaurko bi Naparroen arteko harria.
Etzare paperretan hanbat ekarria;
bainan aitortu nahi balute egia;
kondaira zaharretan zoin aipagarria,
Roland hiltzen hauteman zinuen herria!

Beha zure mendi ta oihan ederreri;
zure ur garbietan arrainak igeri;
entzun xoriak kantuz goiz ala astiri;
erakutsi beharrez kantatzen bertzeri.
Ez dela harritzeko; errex da ageri;
pertsuko gogoa sortzen bazaut neri.

Artzaingoa da zure aberastasuna;
zare Jesus sortu zen tokien laguna;
fedea zure baitan sendo daukazuna;
horren hil-zeinua zuk ez duzu entzuna.
Zu baitan bizitzea zer goxotasuna!
Ez da toki txarrean ene maitasuna!

Hoïnbertze gogoz bioz garbien sehaska;
hartze zinituzkena ospeak doblezka.
Orain zuhaurren baitan zaudezke galdezka,
nitan bururatzen den zure bihotz besta
Es; es; o Urepele; etzaitela kezka;
zu maite etzaituen herritarrik ezta!

Herritarren artean zonbait hala hula
badakizu denboraz sortu zauzkigula.
Satanek ifernutik egin duke burla;
bainan; herri maitea; ez ahantz sekula
zuri ongi nahiak sortu derauzkula
hortarik ageri da maite zaitugula.

Arrotzak zu ganatzen dauzkitzu Ekainak
bainan gu ez kutsatzen horien usainak.
Etzauzkigu erdaran lokartu ezpainak;
euskara baizik ez du mintzatzen artzainak
garbiki beiratzeko auskaldun dohainak;
pare gabeak dira zure mendi gainak.

Es garela betiko, lege batek dio;
gizonari Jainkoak manetzen baitio;
hikor sortu ginen ta zer erremedio!
Nik Urepele; zuri ertean adio;
arta hori uzten dut gazten gomedio.

Gazte maitea; zutaz nago gogoetan;
otoi; entzun nezazu guztien onetan:
Norbait baldin bazaude gaurko denboretan;
orroit Urepe'ri zarela zorretan;
eskaldun ager zaite ele ta obretan;
gure sort herri maite hunen ohoretan
gure sort herri maite hunen ohoretan.

Bai, euskaldunak izan obra eta ele;
herriko aferetan ez izan logale.
Izan zaite arbola fruitu ekarle;
herria beti bizi denaren seinale;
gero're izan dadin hitz hauen erraile
Gora urepeldarrak! Gora Urepele!

Maitasunak nakar eta
maitasunak narama;
maitasunak narabilla
ura dut bizikai.

Amasei urte nitula,
maite ikaslen sasoia
nire andregaia ezagutu
ta eman nion fedea.

Aren irudi goitarrak
ostu zidan begia.
Ordutik eta betiko
lilluraturik nauka.

Ura ezagunago eta
a zan arritzekoa!
neronen buru au ere
ezautzenago nuan.

Mendian nuan arkitu
baso Erregiña antzera-ostoz
apaindua zegola.

Ia arentzat billa nituan
yantzi pinpiriñenak,
apaingarri yorienak
ta pitxi bikaiñenak.

Ez dakit onela arituz
mugan beti yo dudan
gizonak maiz uts egiten,
obeki bearrean.

Eder zale izan naiz beti
eta eder miñak yoa,
Grezi'ko lurralde argiko
bidetan barna oitua.

Ene maitea nai nuke
paregabe izatea:
baiña nolanaidan ere
apaindu ala gabea.

Erregin pitxiz yantzia
ala oial arrunteaz
maitearena naiz eta
beti izango berea.

Oro gaiñean yainkoa
munduan eusko lurra
ta eusko lurraren Andretzat
ene maitea, euskera.

Aren irudi garbia
beti aurrean dudala,
maitasunak nakar eta
maitasunak narama.

Kantatutzera indar aundiko
desio batek narama,
Kontxesi zuri nai dizut eman
merezia dezun fama:
gure probintzi Gipuzkoakuan
igualik gabeko dama;
berinkatuba izan dedilla
zu eman zinduben ama.

Zedorrek uste etzenubela
egon nitzaizun begira;
lendabiziko oñetara; ta
urrena berriz gerrira;
oñak dituzu txiki politak;
gustagarriak txit dira;
gerriak berriz eman litzazke;
kana bat zintak bi jira.

Xalbadorrek:

Hizkuntza baten menturan dena, murritz gelditzen da egun,
hargatik bertze zonbaitño ere ahalaz ikas ditzagun;
bat edo bida ez laizke gaizki etor gurearen lagun,
bainan lehenik eta non nahi izan gaiten gu euskaldun.

Nihaurek ere nik konprenitzen ditut bi mintzaira arrotz,
mintzatu ere egiten ditut behartua naizen oroz;
horiek hola ni euskarari nago bihotzez ta gogoz,
ez ederraren gatik bakarrik, bainan gurea delakotz.

Amets Arzallusek erantzuna:

Aberats nahiak pobretzen gaitu, espantu nahiak umiltzen,
kukurrukua ikusi baitut txantxangorria isiltzen.
Gure mintzaira bihotzekoa, orain ez dut konprenitzen:
hain eder eta hain gure, eta,, nola erdaldundu nintzen?

Guretzat bizi ezin zuenez guregatik "hil zedila!"
Ene Xalbador, asmatu duzu, ama haurrek dute hila.
Geroztik gure etxe hitsetan soineko huts bat dabila
gorputzak ere aldegin zion bihotz galduaren bila.

Milla zortzireunda
irurogei ta biyan
bertso berrik jartzera
nua Euskal Herriyan.
Betroi bat erosi det
Ernaniñ periyan,
ganantziya egingo
nuela ariyan,
tristura begiyan,
beti miseriyan,
ez aren premiyan
nere fameliyan,
Xenpelarrek dakizki
Errenderiyan.

Notizi txarrak dira
orrentzat auzotik,
besua ateria
urgun besotik,
eztula ta antsiya,
ukullo zulotik
desterratuko nuke
nik nere bototik
amarra lepotik,
grilluz orpotik,
makillaz ondotik
jotzen dit gogotik,
eztiyo ajolarik
ezerengatik.

Buruba jarri zayo
lurrera begira,
belarriyak zintzilik,
jai zer segira!
albaitero guziyak
ikaratzen dira,
ikusi dutenian
ark daukan erida
bajatzen arida,
irutatik bira,
jau nere perdira!
nork naidu erdira,
baña ez det emango
Euskal Errira.

Begi bat itxua du
adar biyak motzak,
krixilluba diruri
orren kokotzak,
ikaratutzen gaitu
eztularen otzak,
farra egiten dute
Elizatik ontzak;
sano dauzka ortzak,
agiña zorrotzak,
tristura biotzak,
dantzan dabill otzak,
ez diyo onik egiñ
leku arrotzak.

Borroka dabillela
juan zaizka adarrak,
eziñ sujetaturik
bere indarrak,
talentu onak dauzka
gure betroi zarrak,
lurrera botatzen du
elbiyaren kargak,
ganadu elbarrak,
juntura igarrak,
jendiaren parrak,
ez dirade txarrak,
burruntziya dirudi
orren bizkarrak.

Orra bertso berriyak
Xenpelarrek para
jakin dezala
nere euskara;
ustez alabatu det
betroyaren kara,
ukulluan estulka
pasatzen du gaba,
sano du ijara,
guziya tripara,
au gure ikara,
orlakua zara
desterratu nazazu
gezurra bada.

Ez nuke nahi nehori minik egin; baina ene euskalzaletasun urrikalmendurik gabeak ekartzen nau apez batzueri oharrazpen baten egiterat.

Nik dutan beldurra da hobenik ez duten batzuek berentzat har dezaten oharrazpen hau; bainan nor nahik bezain ongi badakit ez ditaikela hemen nahi denik egin nahikunderik hoberenarekin ere. Badira ordea, nahikunderik ere ez dutenak eta gure hizkuntzaz etzaiotenak habat axola. Halakoak ditut bakarrik gogoan.

Apezari euskararen zaintzeaz ere aunitz galdegiten diogu, aunitz badezakelakotz. Elizako urrats guziak hain baliotsuak izanik, hizkuntzari ere balioa emaiten zaio urrats horien erakatxiz; bertzela berriz, ekentzen.

Bertzalde "norbait" da apeza Euskal-Herrian segurik eta norbaiten etsenpluak izanen du beti jarraikitzaile gehiago;

Gainerat, ez ote du apez batek fedeaz bezanbat arta izan behar: haren zerbitzatzeko kargua duen herriaren hizkuntzaz? Zer nahi dela etzaio haizu horri katerik egitea bere nahitarat.

Betidanik izan ditugu apez euskaltzale suharrak, eta orai behar ordua sumaturik edo, badukegu nehoiz baino gehiago.

Nork uka horiek guziek duten partea gure hizkuntza maitearen iraupenean?

Bainan nongo ofizialeak eraikiko du etxe bat, harek egin ahala norbaitek desegiten badu?

Gaur ere ezagun dira apez euskaltzalea duten herriak eta ni segur naiz elizan eta kanpoan euskaraz mintzo den apeza dagoen herrian galduko dela azkenik hizkuntza maitea.

Bururatzeko hau erranen dut bakarrik: Ez du euskarak egundaino kalterik ekarri nehongo fedeari, nonbaiteko fededunen zerbitzatzeko estakuruak ahatik. ari dio ematen euskarari zatraldi bat ona.