Pinpilinpauxa bat duen euskal enpresa laranja baten promozio kanpaina batetik hasi zen guztia. Lankide batek aipaturiko enpresa laranjaren iragarki berria ikusi nuen galdetu. Nik ezetz. Ikusteko gonbita egin eta behingoz zappinga ez egitea erabaki nuen etxera itzultzean. Bi iragarki: Lehenengoan emakume bat brikolaje lanak egiten ageri da etxeko logelan. Gizona etxera sartu eta emakumea halako zereginetan ikustean zorabiatu.

Bigarrengoan, gizona sukaldeko lanetan ikus daiteke. Emakumea jaikitzerako gosaria prest eta bezperako bajera pila ia erabat garbituta. Bost minutu geroago jaiki bazina, dena garbi izango zenuen, gizonaren ateraldia. Emakumeak besarkada bat emango dio eta gizona pozik geratuko da. Modu subliminalean edo zuzenean ondorengo mezua helarazten du: Merezi duzu! Zer merezi du, ba? Zer egiteagatik?

Matxismo zantzuak ikusi dituzte hainbatek eta parekidetasunaren bidean aurrerapauso bat besteek. Ikusi eta epaitu zuek. 

Aste honetan ere datu estatistiko ilunak kaleratu dira. Emakumeok bi hilabete gehiago lan egin behar dugu gizonen soldata mailara heltzeko. Legeak lege, oraindik ere bide luzea dugu egiteko . Soldata faktore horietako bat baino ez da. 

Aldarrikapenerako eguna begibistan dugu jada. Martxoaren 8an, astelehenean, ospatuko da, beste behin, Emakumeen Nazioarteko Eguna. Hobe ospatzeko premiarik izango ez balitz!

Jai eta aldarrikapen giroan elkartuko dira martxoaren 7an hainbat emakume Donostiako Lilatoian. Lehia albo batera utzi eta gozatzera irtengo dira milaka emakume. Eta bati telebistan entzun nion moduan, askori Lilatoiak motibatzeko eta korrika egiten jarraitzeko balioko dio. Berdintasuna ez, parekidetasuna bai!

Onintza Aiestaran, 2010eko martxoaren 3an

Emakumeen Mundu Martxa Euskal Herrian izango dugu martxoaren 8tik 13ra bitartean. Mundu Martxa hau, emakumeen elkartasuna mundu osoan  zabaltzea beharrezkoa zela ikusi zelako sortu zen eta ekintza feministak aurrera eramaten dituen nazioarteko mugimendu da.

Munduko emakumeak bildu eta esperientziak elkarbanatzea beste pausu bat da feminismoaren borrokan; sareak ehuten joatea, tokian tokiko ahotsak entzutea. Hori guztia gertutik bizitzeko aukera izan nuen pasa den udan, brigadista moduan Chihuahuan eta Ciudad Juarezen egon nintzenean. Mexikoko eta Estatu Batuetako mugan dagoen hirian, emakumeek egunerokotasunean jasan ditzaketen arazoez gain, feminizidioari aurre egin behar diote –ehunka emakume desagertu eta hilik agertzen dira– Felipe Calderonen gobernuak beste aldera begiratzen duen bitartean. Ezintasun guzti horren aurrean ezinbestekoa zuten munduko emakumeon elkartasuna, Mundu Martxa erreferente handi bihurtu delako.

Mundu Martxan parte hartzen duten taldeen eta elkarteen helburu nagusi bat pobreziarekin eta emakumeenganako indarkeriarekin amaitzea da. Emakumeok pairatutako diskriminazio oro eta aukera berdinen ezaren aurka borrokatzen du. Aldaketa sozial, ekonomiko eta politikoaren aldeko apustua egiten du, beraz. Munduko emakumeok proiektu komun batean biltzen gaituen ekimena dugu.

Aurtengo Mundu Martxaren aldarrikapenak hauek dira: indarkeria sexista ezabatzea, prekarietateatik irtetea, elikaduran burujabetza izatea eta emakumeen sexu eta ugalketa eskubideak.

Martxoko ekimenen ostean, urte osoan, Mundu Martxaren lurraldekako ekimenak egingo dira: Asiakoa maiatzean, Filipinetan; Europakoa ekainean, Turkian;  Ame­riketakoa abuztuan, Kolonbian, eta amaiera urriaren 13 eta 17 artean izango da, Afrikan, Bukavun, Kongoko Errepublika Demokratikoan.

Justizian eta bakean biziko den jendartea lortzeko, ezinbestekoa dugu berdintasuna, askatasuna eta elkartasuna oinarri izango dituen mundua izatea. Amesten dugun mundu horren alde abiatuko gara martxan, eta ez gara geldituko askatasunik ez duen emakume bat dagoen bitartean, gure eskubideak errespetatzen ez diren bitartean, parekidetasuna lortzen ez dugun bitartean. Milaka arrazoi genituelako elkartu ginen 2000. urtean eta mila arrazoigatik ibili ginen martxan Euskal Herrian zehar 2005. urtean. Oraindik ere milaka arrazoi ditugulako jarraituko dugu martxan.

Gonbidatuta zaudete datozen egunetan Orion eta Urola Kostan egingo diren ekintza eta ekitaldetan parte hartzera. 

Martxoaren 11n, Emakumeen Mundu Martxako furgoneta Zarautzen egongo da eta 13an, Iruñan bukatuko du.
Urratsak batuz, hartu martxa feminismorantz.

Eider Salegi, 2010eko martxoaren 3an

Urte mordoxka pasa dira argazkiko emakume pila horiek 1940. urtearen inguruan argazkia atera zutenetik.
Txanka baserriko Joxe Zumetarekin ezkontzen zela-eta, Inaxi Peñaren refreskorako –ezkongaien despedida esaten zaio orain– elkartu ziren guztiak, Peñaenean. Hortxe agertzen zaigu Inaxi bera, erdi-erdian, guapa asko, lore galanta jarrita paparrean, bi ahizpak ezker-eskubi dituela.

San Martin bailarakoak dira ia guztiak, baina badira Aginagako bizilagunak direnak tartean. Hala ere, argazkian atera nahian arrimatu eta burua ikusten zaion gizonezko kuxkuxero samar bat ere ageri da argazkian: Juan Zaldua. Haurra, berriz, Joxe Mari Urdangarin da.

Hauexek dira argazkian ezagutu ditugunak, goian, ezkerrean hasita: Aldapeko Kandida Arruti, Erratzabalgo Antoni Mujika, Aldapeko Jesusa Arruti, Munioetako Felisa Arruti , Aldapeko Juliana Arruti, Maria Sarasua, Marcelina Arruabarrena, Aizperroko Isabel, Munioetako Manolita, Aginako bi emakume –ez dakigu beren izen-abizenik–, Erretzabalgo Juanita Mujika, Itxaspeko Maria, Etxaizko Inaxi, Maxpildiko Florentina, Aizperroko Krexentxi Balerdi, Agiñako beste hiru emakume, tartean Txankagoikoko Anita Zumeta dutela, Sabeko Maria Gonzalez D. Txabarri eta Claudia Gonzalez D. Txabarri, Anduko Kontxexi, Etxaizberrikoren bat, Aizperroko Antoni, Karraballoko Maria Gozategi, Txankako Joxepa Carrera, Lizargateko Pantxiska, Agiñako lau emakume datoz jarraian (aurrenekoa ez dakigu nor den, baina hurrengo hiruen izenak Klaudia, Inaxi eta Antoni dira), Etxaizko Juana Joxepa, Zentellastarretako bat, Etxaizberriko Maria, Etxeberriko Justina Esnal, Etxeberriko Maria Atxega, Katxiñako Pilar, Agiñako emakumeren bat, Katxiñako Nati Etxezarreta eta Paxita.

Informazioa: Nati Katxiña eta Kandida Arruti

Hiru kontu emakume langileen nazioarteko egunaren aurrean:
Bat, aurreko Karkararekin lotuta: Lorek Bilboko aireportuan ume txikien pardela aldatzeko mahaia emakumeen komunetan soilik zegoela kontatu zidanean, gurekin zegoen gizonezko gazte batek, ezpainetan irribarrea zuela, emakumeak beti kexaka bota zigun. Barrez edo ez, garbi ote zuen umeak  gizonezkoenak zein emakumezkoenak direla? Ezin baietz esan.

Bi: Emakumeak gizonen baldintza berberetan unibertsitatean sartzea arautu zen 1910ean. Dena den, lan ibilbidean parekotasuna lortzeko oztopoak  eta andreek ardura postuetara heltzeko zailtasunak oraindik ere badaude. Barreek lagunduta edo ez, gainditu behar den mugarri hura gogora ekartzea eta ikusgai egitea ezinbesteko lana dugu.

Hiru: XX. mendearen hasieran emakumeen alde izugarrizko lana egin zuen Revolution aldizkarian azaldu zen esaldi bat dakarkizuet: Gizonezkoentzat ez da ale bat gehiago, eta emakumeentzat ez da ale bat gutxiago.
Jarrai dezagun, bidea jorratzen eta aleak banatzen, barreak lagunduta.

Pat Cowie, 2010eko martxoaren 3an

Eguneroko ogia bezain arrunta bilakatu da tratu txarreko gertakizunen maiztasuna. Benetan larria iruditzen zait hainbeste indarkeriaren presentzia edozein arlotan, edozein gizarte alorretan, edota edozein inguru eta egoeratan.

Etxeetan ohikoa da: gurasoen artean, seme-alabekin, horien artean… Bikoteen kasuetan, liskarretan konpondu ezinik dabiltzanean,  haurrek ere ordaindu behar izaten dute, era batera edo bestera, nahiz eta bidezkoa ez izan; umeak inguru lasai eta maitagarri batean hezi behar baitira.

Gure aiton-amonekin ere berdin, mehatxatuak, baztertuak, sobera daudela sentituaz askotan. Ikastetxeetan ere ohikoa da tratu txar edo bullying-a, bai ikasleen artean eta baita irakasle eta umeen artean ere, muturreko kasuetaraino iritsiz.

Kalean ere, besterik ez da gertatzen, askotan, taldeak sortuz eta horiek beren artean erasotuz, inongo eragozpenik gabe. Datuak hor daude, ikusi besterik ez dago nola bukatzen diren askotan liskar horiek diskoteketan; mehatxu, kolpe, irain… txorakeria horiek heriotza bilakatu arte. Heriotzek hartu dute gaina, seme-alabek gurasoei bizia kentzeraino… –azken kasua, Lasarten bertan–; edota kalean goazenean besterik gabe erasotuak izatea… ez dut hitzik aurkitzen guztia azaltzeko. Beldurgarria iruditzen zait honetara iristea.
Beraz, hausnarketa bat egitera beharturik gaude, onartezina baita. Argi eta garbi dago zerbaitek huts egin duela. Saia gaitezen gizatasunez jokatzen, ea pixkana-pixkana jokabide triste horiek bideratzen ditugun. Gure gurasoek edo helduek esaten zuten bezala, errespetoa ez dut uste inolaz ere galdu behar diogunik elkarri, ez hitzez ezta ekintzez ere.

Elkarrenganako tolerantzia erakutsi behar zaie guztiei, gehienbat gure helduei, haurrei eta ezinduei, ez baitute inongo errurik. Gizarte honetan inongo babesik ez dutenak direnez, saia gaitezen maitasun pixka batekin tratatzen. Horrela, agian, gu ere maitatuak izan gintezke. Ea ba urte honen amaiera hasiera baino lasaiagoa izaten den.

Maitane Garate, 2010eko martxoaren 3an

Elurtearen ondoren errioak ur karga eraman ohi du; baina berdea, esmeralda-salda distiratsua. Ederra eta hotza. Eta itsasgoran Oriak janzten du bere eztei-soinekoa eta zelaien orlegi argiak, uraren turkesa kolorearekin batzean neguko zeru oskarbi urdinean, paradisuaren argazkia erakusten digu norbaitek. Norbait baldin bada, behintzat.

Aldiz, euri jasa bortitzak direnean, uholdeak txokolatezko sopa eraman ohi du itsasora trasto zaharrak eta zaborra tartean, madalenak kafesnetan bezala. Eta hantxe dakusagu moilatik alferrikako zenbat gauza darabilgun egunerokoan eta sarritan zertan eta non geratzen den gure arrasto biologikoa.

Lazkao Txikik gizonaren titiak zirela alferrik egindako naturaren lana bota zuen bertsotan. Argiñanok, telebistan, poltsako ogi bigunaren lehen xerra zela alferrikako gauzen adibidea. Eta nire lagun batentzat beta bideoa (edo okerrago 2000 bideoa).

Zenbat traste ote ditugu etxean? Eta berriz salduko bagenitu? Elkar trukatuko bagenitu behar desberdinak dituztenen artean?

Nik umetan zaharragokoen arropak jantzi izan ditut (agian gure jirakoak izango ginen azkenak) eta baita besteen liburu, jostailu eta tramankuluak erabili ere. Horrela, dena aprobetxatzen zen etxeetan kalte ekologikoa gutxituz eta bereziki dirua aurreztuz. Aberatsen gisa bizitu gara lurretik bi metrora; airean. Orain lehertu zaigu puxika eta sartu ditugu hankak hondarretan eta atzera begiratu beharra dago, egindako kaltea konpontzeko berandu baino lehen.

Krisiak erakutsiko digu berrerabiltzen eta erraustegiaren mamuak eta gure haurren begirada osasuntsuak erreziklatzen.

Dena den, oraintsu jakin dut gizonezkook ere badugula esnea emateko genea eta estres egoera larrietan aktibatzen dela. Ai, Lazkao Txiki, alferrikakoak zirela gizonaren errapeak! Ikusten nago hirugarrenari neronek emango diodala oraindik bularra!

Jokin Salsamendi

2010eko otsailaren 17an

Urtean behin joaten naiz aireportura, Bilbokora. Nahiago nuke neronek hartuko banu hegazkina, baina ez da hala izaten, taxista lanak egitera joaten naiz-eta, kobratu gabe, gainera. Halaxe egin dut aurten ere, baina ilusio bereziz joan gara oraingoan. Ez du preziorik aiton-amonen aurpegiak etxeko txikia ikusten dutenean.

Autoa aparkatu eta kristalezko begiraleku horietara gindoazen, halako usain ezaguna etorri zitzaidanean. Goiuri lasai zegoen, lanak eginda.

Han abiatu ginen, ba, gizona (txikia besoetan zuela) eta biok komunera, bide batez hezurrak epeltzeko aprobetxatuz. Espero baino berotasun gehiago sentitu nuen, ordea, komunetako kartelak ikustean. Gizonek ez dute, itxuraz, haurren pixoihalik aldatzen; ez, behintzat, Loiun. Besoetatik kendu nion haurra bikotekideari, marmarrean, baina alferrik zela jakinda.

Ohiturak aldatzen ari omen dira, berdintasunaren bidean omen goaz; gizonek etxean emakumeek adina lan egiten omen dute; omen gehiegi nire gusturako, hipotesi hutsak. Inoren etxean sartu gabe, kalean ez da horrelakorik ikusten. Teoria bihurtzeko asko falta du oraindik hipotesi horrek.

Lore Berasaluze

2010eko otsailaren 17an

Otsailaren 20an zazpi urte beteko dira Euskaldunon Egunkaria itxi zutela. Eguna joan eguna etorri, erantzunik ez, aurrera pausurik ez, ezin gelditu amets gaizto hau.

Badirudi, ordea, azkenean, Egunkaria auziaren emaitza laster jakingo dela. Urte luze eta gogor hauen ondoren, hilabete honen amaierarako aurreikusten dugu epaimahaiaren erantzuna. Zer gertatuko da? Inork ez daki. Esperantza txiki bat ikusi dugun bakoitzean atzetik zartako latza etorri zaigu. Horren adibide garbiak dira 2005ean Espainiako eta Europako parlamentuek itxiera baliogabetzearen eta auzia artxibatzearen alde egindako eskariak.

Auzipetuek jasandako beste kolpe gogorraren adibide da Espainiako Auzitegi Nazionaleko fiskalak, Miguel Ángel Carballok, kasua artxibatzeko eskatu zuenean 2006ko abenduaren 14an, akusazioek oinarri sendorik ez zutela iritzita. Geroztik jarrera hori mantendu duen arren, epaiketak aurrera jarraitu du Terrorismoaren Biktimen Elkartea eta Dignidad y Justicia erakundeek aurkeztutako salaketan bakarrik oinarrituta. Oraindik gogoan ditut egun horietan Martxelo Otamendik lankide guztioi esandakoak: Gaurkoa egun handia izango zelakoan, goizean txanpain botila batzuk eta pastak erosi ditut denok elkarrekin berri ona ospatzeko, baina zoritxarrez gorde egin beharko ditugu epaiak aurrera jarraitzen baitu; Egunkaria auzia ez da artxibatuko. Une latza izan zen hura; albiste txarrak berriz ere.

Egunkaria Epaiketa Taldeak dio denera 500.000 euro behar direla epaiketa gastuak kubritzeko. Dirua biltze aldera, ekimen ugari antolatu dira azken urteotan Euskal Herriko txoko gehienetan, jendearen laguntzari esker (aipamen berezia merezi dute Herri Batzordeek egindako lanek). Kamisetak, bono laguntzak, kontzertuak, hitzaldiak… denek jaso dute erantzun bikaina eta horri esker, zuei esker, zuloa txikitzen ari da.

Gustura jakingo nuke aurretik aipatu ditudan eta salaketa jarri duten bi erakunde horien diru iturria zein den. Ez dute aurrekontu makala izango neurrigabeko epaiketa gastuei aurre egiteko.

Ez ditut ahaztuta utzi nahi auzipetuek jasandako torturak, Espainiar Estatuak urteetan zehar onartu duen politika zikina. Alferrikakoak dira salaketak (Estrasburgora ere iritsi ziren baina…) eta sendagileen informeak; inkomunikazioa debekatzen ez duten bitartean euskal preso politikoak beti egongo dira arriskuan.
Amaigabea zirudiena amaitzea nahi dugu, horixe: absoluzioa!

Idurre Lizarralde

2010eko otsailaren 17an

67 urte potolo bete aurretik ezin izango dugu jubiloa lortu. Egokia iruditu zait niri erretiroa atzeratzearen erabakia, bai jauna. Azken finean gure kinta ingurukoak izugarri berandu hasi gara gizarte segurantzari gure ekarpen txikia egiten, eta horrek noizbait buelta izan behar zuen.

Txukuna, beraz, ideia. Baina, zer egingo dute oraindik urte kopuru hori izan ez eta dagoenerako dirua eta denbora, biak ala biak, lortu dituztenek? Guk lana gogor nola egiten dugun ikusi eta lasai, patxaran lo egiteko ahalmena izango al dute? Solidaritate apur bat erakusteko lan pixka bat egitea aukera polita litzateke, bide batez, aspertzeko arriskuari agur esanez. Badatorkit burura ideia bat edo beste.

Taldetxo batek Eusko Gudari kaleko baldosak banan-banan errebisa ditzake. Horrela, euria egiten duen bakoitzeko ez dugu hanketako dutxa nazkagarri horietakoren bat sufrituko. Beste koadrila batek, berriz, herrian momenturo libre dauden aparkalekuen berri izan lezake, eta horrela herrira sartu eta Tragoxka parean bertan jakingo genuke zuzenean kotxea non utzi. Askok eta askok gainera propina polita emango lioke hori egiten duenari! Goizetan arrandegiko pasada gure ordez egitea, hori ere, sekulakoa litzateke. Edo horren ordutegi zabal eta erosoa duten aurrezki kutxetako gestioak egitea. Eginbehar garrantzitsuenetako bat berriz zubiko loreontzietan loreak landatu eta mantentzea izango lukete. Horretarako, baina, loreontziak bertan jartzeko ideia izan zuen iluminatuarekin hitz egin beharko. Ez baitut uste bertan bizi daitekeen lore espezierik jaio denik.

Gu langile finak izango garenon bizitza errazteko kanpaina martxan da. Erretiratu solidarioren batek bere izena eman nahi izanez gero, udaletxeko idazkaritzan du apuntatzeko lista.

Urtarrilaren 5ean, Markel Olano Gipuzkoako Diputatu Nagusia Aian izan zen Gipuzkoako Foru Aldundia Zure Herrian ekimenaren barruan.

Prentsa gonbidatu zuen galderak egiteko18:30erako, eta herritarrak 19:00etarako. Arraroa. Horrelakoetan prentsaren lana ez al da bi aldeek esandakoa islatzea? Kazetariak ez ziren geldituko herritarren ekarpenak, kritikak edo kezkak jasotzeko ala? Ba, ez. Karkarakoa soilik gelditu zen bukaera arte, beste denek Diputazioak
prestatutako orria jaso eta alde egin zuten segituan.

Orriaren lehen titularrak zioen: Aiako 70 herritarrek baino gehiagok euren zalantzak eta iritziak partekatu dituzte (bai, elkarlana hasi baino lehen) Gipuzkoako Diputatu Nagusiarekin. Eta jarraian zetozen partekatu… guztion artean… denok… partaidetza… eta beste hamaika hitzen artean Diputazioaren kultura politiko berri bat… Gauzak egiteko beste modu bat (gor)aipatzen zen.

…Ba,bai, garbi dago berria dela, beste modu bat: elkarlana, baina ondo antolatuta prentsan
politikoen aldeko hitzak soilik azaltzeko. Zer jaso zuten, ba, herritarrengandik  kazetariek? Tutik ere ez.